Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Piše: Jasmin Agić

 

Profesorski ozbiljan, dostojanstven i klasično obrazovan Zdenko Lešić cijelog života bio je utjelovljenje nastavnika i pedagoga. Toliko je taj skromni čovjek uglađenih manira bio posvećen svog nastavničkom znanju da su njegovi prefinjeni i nenametljivi razgovori o književnosti učinili slavnim njegovu pomalo povučenu i suzdržanu prirodu. Sistematičan i odgovoran prema znanosti, za koju je vjerovao da je suština humanističkog i književnog obrazovanja, Lešić se u dugoj i bogatoj karijeri književnog naučnika bavio ponajviše izučavanjem kompleksnih književnih teorija prateći kroz historijske mijene na koji način književnost biva doživljavana, tumačena i ocjenjivana.

Zdenko Lešić, nije nevažno spomenuti, rodio se na dalmatinskom otoku Ugljanu, pokraj Zadra 1934. godine, a do preseljenja u Sarajevo 1940. živio je još na ostrvima Visu i Braču. U Sarajevu je završio osnovnu i srednju školu, a zatim i Višu pedagošku akademiju pa je sa stečenim obrazovanjem radio kao nastavnik u Kreševu. Godine 1957. završava Filozofski fakultet u Sarajevu, gdje započinje svoju blistavu naučničku i karijeru univerzitetskog nastavnika.

Na matičnom fakultetu je magistrirao i doktorirao napredujući u fakultetskoj hijerarhiji od asistenta do redovnog profesora. Doktorska disertacija pod nazivom Književno djelo Ivana Gorana Kovačića ostavila je dubok utisak na književnu zajednicu bivše Jugoslavije pa Lešić biva izabran za predavača na predmetu Teorija književnosti. Na Filozofskom fakultetu u Sarajevu biće i penzionisan 2004. godine.

Zdenko Lešić bio je i mnogo više od univerzitetskog profesora, a njegovi napori da u književnu kritiku i književnu teoriju involvira savremena shvatanja književnosti prepoznatljivost su njegove kritičko-teorijske metodologije. Shvativši, još na samome početku svoje akademske karijere, kako je za pravilno razumijevanje književnih pojava neophodno odbaciti vulgarno-pozitivistički pristup u tumačenju književno-umjetničkih djela, Lešić ne pristaje djelo doživljavati kroz usku prizmu autorijalne biografije i u svojim analizama okreće se spoznajama aktualnih književnih teorija. Strukturalističku, a kasnije i poststrukturalističku metodologiju analize primjenjuje za razumijevanje književne historije jugoslovenskih književnosti, ali nikada ne dozvoljavajući svome kritičarskom uvidu da se utemelji na suženoj impresionističkoj perspektivi.

Lešićevo polje interesovanja nije bilo ograničeno samo na pronalaženje cjelovitih spoznaja u oblasti književne teorije, a svoju ljubav prema pozorištu i dramskoj umjetnosti izrazio je pisanjem monumentalne hrestomatije tekstova o dramskoj književnosti i principima dramaturgije naziva Teorija drame kroz stoljeća. Taj zbornik eseja i traktata o umjetnosti pozorišne igre i načinima na koji se dramska umjetnost promišljala kroz historiju najsveobuhvatniji je zbornik takve vrste napisan u Bosni i Hercegovini i predstavlja temelj svakom ozbiljnom izučavanju principa dramske književnosti.

Polje Lešićevih naučnih interesovanja izuzetno je široko, a njegove analize, u pravilu, su nadilazile suhoparnost znanstvenog diskursa privlačeći pažnju čitalaca svojim osebujnim i prepoznatljivim stilom. Svjestan da govor o književnosti uvijek mora imati stanovitu izražajnu ljepotu, Lešićevi naučni radovi pisani su virtuoznim stilom u kojem je znanstvena strogost njegove metodologije tumačenja književno-umjetničkog djela produbljivana jezičkim stilizmom izvanserijske privlačnosti. Takav odnos prema tekstu dolazio je iz najdubljeg Lešićevog ubijeđenja da odnos između umjetničkog djela i njegove kritičarske refleksije ne smije biti narušen grubom upotrebom naučničke terminologije, nego je uvijek neophodno u tekstualnoj analizi književnog djela poštovati njegovu umjetničku autonomnost.

Izučavajući načine na koji se pripovijest diskurzivno transponuje prema konačnom tumaču njenog sadržaja Lešić je bio svjestan da je čitalac ona instanca zbog koje se uopšte i pokreće proces kritičarske analize. Forme koje autorijalno ja odabire da bi svoju priču predstavio potencijalnom čitaocu Lešićeva je opsesivna književno-teorijska tema, a najvažniji doprinos u izučavanju formalnih načina pripovijedanja oblikovao je u sistematiziranju načina iskazivanja priča u bosanskoj pripovjedačkoj tradiciji. Dvotomna Pripovjedačka Bosna I i II najsadržajniji je i najcjelovitiji uvid u specifične forme pripovijedanja u Bosni, duhovnog entiteta obilježnog karakterističnim tematskim, motivskim, i što je najvažnije, iskazivačkim osobenostima.

Zdenko Lešić pisac je cijelog niza knjiga u kojima su predstavljene savremene književne i teorije kulture među kojima svakako treba izdvojiti Suvremena tumačenja književnosti, Teorija književnosti, Klasici avangarde i Književnost i njena istorija. U prezentovanju teorije književnosti i književnih teorija Lešić je bio jasan, nedvosmislen i pouzdan pa su mnoge njegove knjige u bosanskoj književnoj javnosti doživljavane kao svojevrsni udžbenici, čime su prerasle okvir autorovih namjera i postale fenomen edukacijske kulture.

Zdenko Lešić autor je i dva iznimno zanimljiva romana Sarajevski tabloid i Knjiga o Tari, koji, konstatiramo uz mnogo tuge, nikada nisu uspjeli steći popularnost i status autorovih teorijskih knjiga, makar je riječ o prozi uzbudljivog sadržaja.

Smrću profesora Zdenka Lešić bosanska kultura pretrpjela je nenadoknadiv gubitak, ali stoji utjeha da će njegove knjige biti trajan podsjetnik na njegovu intelektualnu i duhovnu veličinu.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.